نقد فیلم شعله ور

عوامل فیلم

کارگردان : حميد نعمت الله

نویسنده : حميد نعمت الله ، هادي مقدم دوست

بازيگران :امين حيايي، دارا حيايي، زهرا خوشكام، پانته آ مهدي نيا، فربد قبادي، مژگان صابري، بهمن پرورش

خلاصه فیلم

شعله ور راوي داستان فريد خاقاني (با بازي امين حيايي) در دنياي پر از شكست و حسادت و حسرتش است.

نقد فیلم

تركيب ثابت تيم نعمت الله و مقدم دوست با اينكه تركيب خلاق و خاصي است و تا به امروز بيش و كم جواب داده است اما در فيلم “شعله ور” با تمام نماهاي زيبا و دنياي متفاوتش از دنياي حقير آپارتماني اين روزهاي سينماي ما نتوانسته است گليم خودش را از آب بيرون بكشد و يك رابطه ي دوجانبه ي گيرا بين خود و بيننده ايجاد كند.

“شعله ور” بيننده را شعله ور ميكند تا يك قدم جلو برود. و اين ضعف داستاني فيلم است.داستاني كه براي فهميدنش بايد احتمالا رابطه ي بين الاذهاني با نويسنده برقرار كرد. ذره بين دست گرفت تا بتوان در آن گوشه ها يك داستاني يافت. و سينمايي كه با اتكا به اين مقدار متريال داستاني بخواهد روايتش را جلو ببرد مشخصا كار سختي در ارتباط با مخاطب خواهد داشت.

“شعله ور” درواقع يك امين حيايي و نريشن هاي متعدد و خسته كننده اش دارد.يك سفر به سيستان و بلوچستان دارد و يك سري تيپ هاي انساني كه در تقابل با ذهن حيايي مي آيند و مي روند.

انسجام شخصيت فريد (با بازي امين حيايي) در طول فيلم حفظ ميشود و بيننده هر لحظه به وجوه منفي شخصيت او بيشتر پي ميبرد اما اين وجوه منفي به هيچ عنوان او را تبديل به يك ضد قهرمان نميكند. ضد قهرمان شخصيتي دارد كه علاوه بر وجوه منفي شخصيتش او را تبديل به يك فرد بزرگ در جامعه ي زندگي خودش ميكند و اين خصلت ها گهگاه قابل تحسين است. اما فريد به كلي انسان حقيري است و هر لحظه خود را حقيرتر ميكند. او اعتياد دارد و با اين اعتياد همواره كلنجار ميرود. او يك ديوانه ي تمام عيار است و خود نيز به اين موضوع اعتراف ميكند. او يك ساديست به تمام معناست كه گهگاه مرزهاي مازوخيست را نيز رد ميكند و نشانه هاي آن نيز جملاتي از اين دست است كه وقتي كنار مصطفي حيدري غواص (با بازي بهمن پرورش) است آن را بيان ميكند : ” كيف ميده كنارش باشي انگار خشكي زخمتو ميكني”. درست است كه شايد نويسنده و كارگردان براي سرانجام اين شخصيت همين قصد را داشته باشند اما حتي با فرض اين مسئله، مخاطب درگير يك چالش بزرگ ذهني ميشود كه اصلا چرا بايد براي يك شخصيت حقير يك فيلم با اين طول و تفصيل ساخت؟! ميتوان كارگرداني كه به سراغ شخصيت هاي بزرگ ميروند و فيلم آنها را ميسازند، درك كرد. ميتوان كارگرداناني كه به سراغ شخصيت هاي درگير اتفاقات و موقعيت هاي خاص ميروند و از آنها فيلم ميسازند را درك كرد. ميتوان كارگرداناني را كه به سراغ معضلات اجتماعي ميروند و راوي شخصيت هاي درگير آن ميشوند را درك كرد. ميتوان طنزهاي گروتسك و فيلم هاي ابزورد سراسر حماقت و حقارت را در فضاي بي مايگي اينگونه فيلمها درك كرد اما در شعله ور، بيننده چه انگيزه اي براي دنبال كردن فيلمي با چنين موضوعي خواهد داشت؟!

اما فريد در حين انسجام شخصيت دروني خود در وجوه ارتباطي با ديگران به هيچ عنوان باورپذير نيست. ما با نريشن هاي متعدد او، اين موضوع را درك ميكنيم كه او انساني حقير و حسود است اما نمود اين حقارت را در رفتارش با ديگران به صورت يكپارچه مشاهده نميكنيم. تعليق ميزان تحمل پذيري ديگران در رابطه با او و يا ميزان تحمل پذيري اجتماعي او ثابت و قابل پيش بيني نيست.رفتار او با وحيده (با بازي مژگان صابري) قابل درك نيست و متقابلا رفتار وحيده نيز با او همين حكم را دارد. رفتار او با پسرش كاملا غير قابل درك است. از طرفي او را عزيز ميكند و از طرفي نميخواهد زندگي اش را با او شريك شود. و دليل منطقي اي نيز براي اينكار خود ندارد. و به يكباره سفر نويد (با بازي دارا حيايي) به سيستان و بلوچستان، پررنگ ترين انگيزه اش براي انتقام و حسد و حقارتش ميشود و مهمترين خرده روايت فيلم را با يك منطق روايي مخدوش پيش ميبرد.

خرده روايت هاي ديگر فيلم نيز كم توانند و صرفا به تكميل وجوه شخصيتي فريد ميپردازند بدون اينكه كاركردي در پيشبرد روند داستان و يا پيرنگ اصلي آن داشته باشند. به طور مثال سكانس رفتن به پيست پرنده ها براي پراندن پرنده شان سكانسي صرفا براي ناتوان نشان دادن فريد است.

فيلم برداري و ميزانس هاي فيلم و كارگرداني كار اما درخشان است. نماهاي سيستان بسيار تاثيرگذار و چشم نواز دكوپاژ شده و حس يك كار سينمايي خوب را به بيننده منتقل ميكند و اين مهمترين ويژگي شعله ور محسوب ميشود.

حضور سهراب پور ناظري و همايون شجريان نيز با آثاري متفاوت اتفاق ميموني در سينما محسوب ميشود و اين جذابيت زماني خود را بيشتر نمايان ميكند كه در كنار موسيقي محلي سيستان قرار ميگيرد.

اصولا سفر به مناطقي بكر و دراماتيك براي كساني كه حاضرند خود را از فضاهاي محدود كوچك خود جدا كنند و روايتشان را به مناطق مملو از زندگي ببرند كار قابل ستايشي است. با اينكه شايد تصوير مكاني براي استعمال مواد مخدر!!! به آن شكل در فيلم به مردم آن مناطق وجهه اي منفي دهد و ذهنيت مردمان ديگر مناطق كشور را درباره سيستان تقويت كند اما اين اتفاق قابل كتمان نيست كه نعمت الله در روح اثر خود كه متجلي در ميزانسن اثر است با احترام و ستايش با سيستان برخورد كرده است و اين اتفاق حس بيننده را نسبت به سيستان حس زيباتري خواهد كرد.

در پايان بايد گفت كه شعله ور اثري است متوسط از نويسنده و كارگرداني كه ما را عادت به آثار خوب داده اند. اثري كه در جذب بيننده احتمالا ناموفق خواهد بود و يك فيلم خاص براي مخاطبان خاص محسوب ميشود.

به این مطلب امتیاز دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *