ماجرای نیمروز

ارزیابی شتابزده

نقد فیلم ماجرای نیمروز

عوامل فیلم

کارگردان: محمد حسین مهدویان

نویسنده: محمدحسین مهدویان، ابراهیم امینی

بازیگران: مهرداد صدیقیان، جواد عزتی، احمد مهران فر،  لیندا کیانی، هادی حجازی فر، حسین مهری و مهدی پاکدل 

خلاصه داستان

ماجرای نیمروز روایت چگونگی دستگیری موسی خیابانی مسئول ترور گروهک منافقین و عامل اصلی در عملیات تروریستی هفت تیر در مقر حزب جمهوری است. این فیلم با برداشت از اتفاقات واقعی سال های ۵۹ تا ۶۰ ساخته شده است.

نقد فیلم

پدیده منافقین و آغاز مبارزه مسلحانه آن ها از غمبارترین و عبرت آموزترین برگ های تاریخ معاصر ایران است. ترورهای کور و داغدار کردن خیل عظیمی از مردم کوچه و بازار به بهانه های واهی نفرتی از این گروهک در دل این ملت نشانده که تا ابد از حافظه تاریخی شان پاک نخواهد شد.

در ۲۷ خرداد ۱۳۶۰، مجلس شوراي اسلامي به دليل بي‎كفايتي‌ها، تشنج‎آفريني‌ها و اقدامات غيرقانوني بنی‎صدر عليه امام، دولت و مجلس و ناتواني در اداره امور كشور دو فوريت طرح عدم كفايت سياسي وي را تصويب كرد. يك روز بعد در ۲۸ خرداد ۶۰، سازمان مجاهدين خلق «اطلاعيه سياسي ـ نظامي شماره ۲۵» خود را صادر كرد. اين اطلاعيه اعلام آغاز رسمي شورش مسلحانه عليه نظام جمهوري اسلامي و به تعبير يك عضو جدا شده سازمان؛ «اعلاميه جنگ تمام عيار با جمهوري اسلامي» بود.

سازمان مجاهدین خلق برای انجام ترورهای خود از افرادی استفاده می کرد که: ایمان کامل به اهداف و خطوط سازمان و اطاعت بی قید و شرط و کورکورانه از تشکیلات داشته باشند. غالباً در سطح سنی جوانی و نوجوانی قرار داشته باشند تا به صورت طبیعی شور و هیجان لازم برای انجام ماموریت داشته و ضمناً در تشکیلات از جایگاه مهمی برخوردار نباشند. داشتن روحیه ای تهاجمی و خشن برای انجام ترور، داشتن انگیزه قوی برای ارتقای رده تشکیلاتی از ویژگی های مهم افراد بود.از مجموع ۴۱۸ ترور انجام شده در استان تهران طی سال های ۵۷ الی ۷۵، ۳۶۶ مورد در سال های ۶۰ و۶۱ اتفاق افتاده است که ۹۴ درصد آن مربوط به شهر تهران است. بعد از تهران، شهرستان کرج با ۱۴ ترور در جایگاه بعدی قرار دارد که حدود ۳ درصد است. نزدیک ۲ درصد از ترورها هم در شهرستان های لواسانات و شمیرانات رخ نموده است.

خوشبختانه از جشنواره سی و چهارم و طلسم سکوت ساخت فیلم هایی درباره اقدامات این گروهک تروریستی شکست. در جشنواره گذشته فیلم های “سیانور” با تمرکز بر روابط داخلی حاکم بر این گروهک و “امکان مینا” با تمرکز بر قربانیان درون این گروهک، از منظری اقدام به ساخت فیلم درباره فعالیت های این سازمان نمودند. امسال هم فیلم” ماجرای نیمروز” ساخته جناب مهدویان با روایت چگونگی شناسایی موسی خیابانی مسئول ترور این گروهک به این مسئله پرداخته است.

جناب مهدویان با ساخت “ماجرای نیمروز” نشان داد که به سبکی خاص میان فضای مستند و داستانی دست یافته اند. سبکی که در آن همه چیز بر پایه اطلاعات واقعی بنا می شود و تخیل هنری در ارائه تم اصلی کمترین نقش را دارد. چیزی شبیه به مانیفست مکتب رئالیسم که میزان ارزشمندی یک اثر هنری را با میزان تطابق آن با واقعیت می سنجیدند.

دیگر ویژگی قابل ذکر این سبک که در “ماجرای نیمروز” به کار گرفته شده فیلمبرداری به سبک تصاویر مستند باقیمانده از سال های ابتدایی انقلاب است. در این نوع فیلمبرداری بسامد تغییر زوم و حرکت دوربین بسیار بالاست و دوربین برای حفظ جایگاه سوم شخص هیچ گاه به شخصیت ها نزدیک نمی شود. اتفاقی که می توان بخشی از آن را تجربه فعالیت جناب مهدویان در آثار غیر داستانی دانست. در تمام طول فیلم از تصویر کلوز – به معنای پرکردن پرده از تصویر شخصیت نه حضور آن ها میان فشار دیوار و قفسه و … استفاده نشده است. این شیوه فیلمبرداری از میزان بهره مندی فیلم از دکوپاژ و میزانسن – البته به معنای سینمایی آن- برای فضاسازی اثر کاسته و این ضعف با یاری طراحی دقیق صحنه و لباس و بهره مندی از نوستالژی ذهن مخاطب از اوایل دهه ۶۰ جبران شده است. بازسازی صحنه های خارجی مربوط به دهه شصت به دلیل نبود شهرک مستقل کاری طاقت فرسا و پر هزینه است که معمولا به شکل ایده آل انجام نمی شود اما خوشبختانه تیم طراحی با یاری تهیه کننده محترم توانسته اند به خوبی از پس این مهم برآیند. طراحی صحنه غیر انتزاعی و  برخاسته از نوستالژی ذهنی مردم از دیگر ویژگی هایی است که در آثار جناب مهدویان مشاهده می شود.

فیلمنامه “ماجرای نیمروز” کاملا مهندسی نگاشته شده است. هر یک از خرده روایات و شخصیت های فیلم برای پیشبرد داستان اصلی خلق شده اند. این مزیت بی شک مدیون پژوهش دقیق اثر است چرا که حرکت در بستر واقعیت امکان گزافه گویی را از بین می برد. شخصیت های حاضر در اثر همگی دارای خطوط فکری مشخص هستند . این مرزبندی هیچگاه کمرنگ نمی شود و همیشه اصول اساسی هر طیف فکری بر سایر مسائل اولویت دارد. کاراکتر عباس هم که به جرم خیانت دستگیر می شود بر سر اصول خود پافشاری می کند. البته اصولی که منطبق با خواسته های سازمان اطلاعات نمی باشد. از میان شخصیت های حاضر در فیلم، مخاطب با کمال ارتباط بهتری برقرار می کند. این ارتباط به دلیل روحیه عملگرا و بیش از حد جدی کمال است که با اصرارهای متوالی او بر تمام کردن کار، به طنز بدل می شود و تضاد شیرینی را ایجاد می کند.

هرچند ریتم اثر در کل نمره قبولی می گیرد افت فیلم در بخش هایی از یک سوم میانی فیلم قابل انکار نیست. استفاده بیشتر از صحنه های اکشن و توجه به جزئیات وقایع می توانست این افت را تا حدودی بهبود ببخشد. هرچند نشان دادن صحنه های اکشن ممکن است از جنبه مستند گونه و واقع گرایی فیلم بکاهد اما به هر حال ماجرای نیمروز اثری داستانی است که ساز و کارهای جذابیت باید در آن به کار گرفته شود. این مسئله در سکانس پایانی فیلم بیشتر از سایر بخش ها به چشم می آید. نحوه پاک سازی محل اسکان خیابانی، با زحمات چندین ماهه نیروهای اطلاعات همخوانی کافی ندارد و انتظارات بیننده از تماشای آن برآورده نمی شود.

در پرداختن به موضوع جنایات منافقین در سال های دهه ۶۰ آن قدر موضوعات بکر وجود دارد که بتوان سال ها بخشی از سینمای ایران را به لحاظ داستانی از آن تغذیه کرد. بار دراماتیک فجایع این سازمان آن قدر بالاست که سکوت سی و چند ساله سینمای ایران درباره این گروهک تروریستی قابل درک نیست.امید است مانند دو سال گذشته با حمایت مدیران ارشد فرهنگی و همت فیلمسازان جوان باز هم شاهد ساخت آثاری از این دست باشیم تا سینمای ایران هم مانند سایر عرصه های هنری، دین خود را نسبت به تاریخ معاصر کشور ادا نماید. مهمترین نکته در ساخت چنین آثاری عمق بخشی به این وقایع است نه صرفا مرور برگ های تاریخ به سبک کتاب های درسی.

 

به یاد رسول

اهالی هنر و سینما در دهمین سالگرد درگذشت رسول ملاقلی پور گردهم آمدند و یاد دوست دیرین خود را زنده کردند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، دهمین سال درگذشت رسول ملاقلی‌پور با حضور احمدرضا درویش، منوچهر محمدی، جمال شورجه، جواد طوسی، جمشید هاشم پور، هادی حجازی فر و علی ملاقلی پور و چهره‌های هنری عصر سه شنبه دهم اسفند در سومین برنامه اوج هنر برگزار شد.

ملاقلی‌پور صادق، دغدغه مند و متعهد بود

ابتدای مراسم احمدرضا درویش درباره مرحوم ملاقلی‌پور گفت: «برخی آدم‌ها صحنه زندگی شان تغییر می‌کند اما حذف نمی‌شوند در حدی که آدم شماره تماس آنها را پاک نمی‌کند. من هنوز شماره تلفن او را پاک نکرده‌ام و این مسئله دلیل دارد.»

او ادامه داد: «ملاقلی‌پور ظاهر و باطنش یکی و با خود صادق بود. اگر چه در ظاهر انسانی جدی و خشن به نظر می‌رسید اما درونی دریایی داشت. او در عرصه دفاع مقدس پیشتاز است و به خوبی و زیبایی این دوران را به تصویر کشید.»

کارگردان فیلم «دوئل» خاطر نشان کرد: «دغدغه ملاقلی‌پور دغدغه وسیعی بود. او یک انسان معترض، دغدغه مند و متعهد بود اما اعتراض او به رعایت نشدن ارزش‌ها بود و این اعتراض در فیلم‌هایش کاملاً مشهود است. ملاقلی‌پور در فیلم‌هایش اعتراض می‌کند اما در پایان فیلم چراغ‌هایی را روشن می‌گذارد و این گواه متعهد بودنش است.»

کاغذبازی‌های اداری فرصت ساخت فیلم‌های بیشتر را از آقا رسول گرفت

در ادامه این مراسم منوچهر محمدی تهیه‌کننده فیلم سینمایی «میم مثل مادر» گفت: «افتخار داشتم در آخرین کار رسول با او همکاری داشته باشم؛ اثری که هنوز بعد از گذشت ده سال می‌توان با لذت آن را تماشا کرد، چون هر آنچه در آن دیده می‌شود عشق و علاقه است. اما افسوس که فرصت نشد در «عصر روز دهم» با او همکاری مجدد داشته باشیم چون اگر این اتفاق رخ می‌د‌اد معتقدم اثری تحسین‌برانگیز در حوزه فیلم‌های عاشورای خلق می‌شد.»

محمدی افزود: «حدود دو هفته با او در سفری به کربلا همسفر بودم؛ در این مدت بسیاری از نکات را فهمیدم که سال‌ها دوستی من با رسول آن را برای من مشخص نکرد؛ آن هم اینکه او عاشقانه اباعبدالله(ع) و عاشورا را دوست داشت اما این عشق خود را به صورت شعار فریاد نمی‌زد بلکه در کارش آن را نشان می‌داد؛ به همین دلیل می‌گویم اگر «عصر روز دهم» تولید می‌شد کاری خیره‌کننده در حوزه عاشورا ساخته شده بود.»

این تهیه‌کننده سینما با بیان اینکه در دوران حیات ملاقلی‌پور سختی‌های بسیاری بر او رفت گفت: «رسول حداقل می‌بایست چهار یا پنج فیلم بیشتر از آن چیزی که هم‌اکنون ساخته، کارگردانی می‌کرد اما همیشه درگیر کاغذبازی‌ها بود که سرعت فیلمسازی او را کند می‌کرد. برای همین هم‌اکنون از مسئولان وزارت ارشاد تقاضا دارم که کم کاری‌های خود در زمان حیات رسول را جبران کرده و با حمایت از پسرش که فیلمساز خبر‌ه‌ای است از راه و آرمان‌های ملاقلی‌پور حمایت کنند.»

تهیه کننده فیلم «‌میم مثل مادر» در بخش دیگری از سخنانش گفت: «هرگاه یاد لحظاتی که در ساخت این فیلم با رسول ملاقلی‌پور تجربه کردم، می‌افتم، اشک در چشمانم حلقه می‌زند، چون می‌دیدم چگونه او عاشقانه با کودکان معلول رفتار می‌کند و با خنده بچه‌ها می‌خندید و با گریه‌هایشان اشک می‌ریخت.»

 محمدی با تاکید بر اینکه‌ ای کاش حمایت‌ها از رسول ملاقلی‌پور به بعد از فوت او مختص نمی‌شد، گفت: «چرا ما باید در سینما به گونه‌ای عمل کنیم که تنها بعد از مرگ هنرمندان به یاد آنها بیفتیم؛ آن هم سینماگرانی نظیر رسول ملاقلی‌پور که با عشق به انقلاب و اسلام وارد هنر شدند، پس از رفتار گذشته خود درس بگیریم و در ادامه هنرمندانی که دغدغه انقلاب دارند جدی گرفته و از فعالیت‌هایشان حمایت کنیم.»

در ادامه این مراسم فیلم مستند کوتاهی از رسول ملاقلی‌پور به کارگردانی پوریا آذربایجانی نمایش داده شد و پس از آن‌هادی حجازی‌فر که سابقه همکاری با رسول ملاقلی‌پور را بعنوان بازیگر فیلم «مزرعه پدری داشت» در سخنانی کوتاه درباره زنده‌یاد رسول ملاقلی‌پور صحبت و به بیان خاطره پرداخت.

 

هم‌چنین جمشید‌هاشم‌پور که معمولا در محافل سینمای کمتر حضور دارد و اصلا هم اهل گفت‌وگو نیست و انتظار می‌رفت در این مراسم صحبت‌های مفصل و جالبی از همکاری‌اش با رسول ملاقلی‌پور شنیده شود، متن کوتاهی را قرائت کرد که در آن ضمن تسلیت دوباره برای فقدان این فیلم ساز اشاره شده بود که این بازیگر با رسول ملاقلی‌پور در پنج پروژه‌ سینمایی همکاری داشته که در جشنواره‌های مختلفی مورد تقدیر قرار گرفته است.

اگر الان هم زنده بود، تغییری نکرده بود

جمال شورجه نیز در سخنانی یاد و خاطره زنده یاد ملاقلی‌پور را گرامی داشت و گفت: «او شخص مشاوره پذیری بود علی‌رغم اینکه گنجینه اطلاعات و ذوق هنری بود. من توفیق داشتم دستیار ایشان بودم در فیلم «پرواز در شب» بودم که زنده یاد سلحشور هم نقش نریمان را در آن ایفا کرد و شبانه روز با هم بودیم آن هم در شهرکی که شبیه به امروز نبود. رسول بنیان‌گذار دفاع مقدس و ترکیب دفاع مقدس و مذهب بود.»

او تصریح کرد: «او اهل صحبت بود و اگر الان هنوز هم زنده بود، تغییری نکرده بود و حقیقتا مانند شیشه بود که می‌توان او را دید. توفیق نبود سینما از وجود ایشان بهره ببرد و در نهایت تشکر می‌کنم از عزیزانی که این محفل را فراهم کردند.»


گلایه علی ملاقلی‌پور از بعضی واکنش‌ها

علی ملاقلی‌پور در بخش پایانی برنامه گفت: «۱۰ سال از فوت پدر گذشت و خوشحالم که شخصیت ایشان درست توصیف شد. همه دوستان ایشان تلاش کردند که ایشان درست تصویر و توصیف شود اما برخی شیطنت کردند و صحبت‌های پدر را در مقابل فیلم «رستاخیز» قرار دادند. من صحبت‌های پدر را در یک برنامه تلویزیونی به ایشان رساندم اما ایشان از انتشار این برنامه پرهیز کردند. خیلی دوست داشتم در این سال‌ها آثار پدرم نقد و بررسی شود و معتقدم کاراکتر فیلمسازی پدرم قابل نقد است.»

سینمای امروز فاقد آرمان خواهی و عدالت خواهی است

جواد طوسی منتقد و کارشناس سینمای ایران نیز در انتهای مراسم گفت: «اگر به کارهای رسول ملاقلی‌پور دقت کنیم و حال امروز سینما را ببینیم، جای خالی ایشان را بیشتر احساس می‌کنیم. بدا به حال هنرمندی که به طبقه خودش پشت کند. رسول یکی از هنرمندان دغدغه‌مندی بود که هویت، شناسنامه و پایگاه اجتماعی‌اش را در تمام آثار او می‌توان دید. حس عدالت‌خواهانه در آثار ملاقلی‌پور بار معنایی متفاوتی دارد.»

او در پایان گفت: «او در انتقال این حس متفاوت با حاتمی‌کیاست اما فصل‌های مشترکی نیز دارند. امروز شاهد فقدان آرمان خواهی و عدالت‌خواهی پایمردانه در آثار سینمایی هستیم. امیدوارم فیلمسازان نسل او این عدالت خواهی را در آثارشان زنده کنند و رنگ دیگری به سینما ببخشند زیرا خلاء این نوع آثار دیده می‌شود و جامعه خلع سلاح شده است.»

 در انتهای مراسم لوح یادبود و هدایایی سوی سازمان فرهنگی رسانه‌ای اوج به پاس یک عمر فعالیت در سینما به جمشید‌هاشم‌پور توسط همسر ملاقلی‌پور اهدا شد و برای اهدای لوح تقدیر و هدیه دهمین سالگرد فقدان زنده یاد ملاقفلی‌پور نیز هدیه‌ای از سوی سازمان هنری رسانه‌ای اوج توسط احمدرضا درویش به همسر ملاقلی‌پور اهدا شد.

احمدرضا درویش، جمشید‌هاشم‌پور، جواد اردکانی، محمدرضا فرهنگی، احسان محمدحسنی، حبیب والی‌نژاد،‌هادی حجازی‌فر، جمال شورجه، علی شاه‌حاتمی، منوچهر محمدی، پوریا آذربایجانی، جواد طوسی و… از جمله چهره‌های حاضر در جلسه بودند.

 

برگزیدگان جشنواره ۳۵ فیلم فجر

? گزارش اختتامیه سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر
? با پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران و تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید، مراسم پایانی سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر آغاز شد.
? محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه از مهمانان ویژه مراسم بود و حجت‌الله ایوبی رییس سازمان سینمایی، علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی، حبیب ایل‌بیگی معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی و محسن تنابنده، رامبد جوان، نويد محمدزاده، عبدالله اسكندري، سيروس الوند، سعيد روستايي، سعيد راد، رويا نونهالي، مرتضي رزاق كريمي، جهانگير كوثري، عليرضا داوودنژاد، رضا داوودنژاد، زهرا داوودنژاد، جهانبخش سلطاني، غلامرضا موسوي، مجيد مظفري، محمد حسين مهدويان، علي معلم، وحيد جليلوند، امير آقايي، فرشته طائرپور، منوچهر شهسواري، محسن كيايي، بابك حميديان، مينا ساداتي، جواد عزتي، پوران درخشنده، مهرداد صديقيان، غزل شاكري، مهتاب كرامتي، علی جلیلوند، محمودگبرلو و … در سالن همایش‌های برج میلاد حضور دارند.
?سیمرغ بلورین، لوح تقدیر و جایزه نقدی بهترین دستاورد فنی و هنری در بخش آثار مستند به سید وحید حسینی برای فیلم مستند بزم رزم اهدا شد.

? سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی مستند به یاسر خیر برای مستند آهستگی تعلق گرفت.

? سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند به حسام اسلامی برای فیلم «متهمین دایره بیستم» اهدا شد

.? سیمرغ بلورین بهترین عکس تعلق گرفت به امیرحسین شجاعی برای مجموعه عکس‌های فیلم «رگ خواب»

? سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی تعلق گرفت به ایمان امیدواری برای «زیرسقف دودی»
? سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های بصری تعلق گرفت به مهدی قاسمی برای «ویلایی‌ها»

? سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی تعلق گرفت به آرش آقابیک برای خفه‌گی، رگ خواب و یک روز به خصوص

? سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس تعلق گرفت به بهزاد جعفری طادی برای ماجرای نیمروز

? سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری تعلق گرفت به: پرویز آبنار برای «فراری»

? سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری تعلق گرفت به: سیدعلیرضا علویان برای بدون تاریخ، بدون امضاء

سیمرغ بهترین بازیگر مکمل مرد جشنواره فیلم فجر۳۵ رسید به نوید محمدزاده برای بدون تاریخ ،بدون امضا

سيمرغ بلورين بهترين بازيگر نقش اول زن براي ثريا قاسمي در فيلم ويلايي ها

? سیمرغ بلورین بهترین موسیقی تعلق گرفت به کریستف رضاعی برای نگار

? سیمرغ بلورین بهترین تدوین تعلق گرفت به سهراب خسروی برای تابستان داغ

? سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری تعلق گرفت به هومن بهمنش برای تابستان داغ

? سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول مرد تعلق گرفت به محسن تنابنده برای فراری

? سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول زن تعلق گرفت به
مریلا زارعی برای زیر سقف دودی
و لیلا حاتمی برای رگ خواب

? منیر قیدی سیمرغ بلورین استعداد درخشان(بهترین فیلم اول) جشنواره را برای فیلم «ویلایی‌ها» دریافت کرد.

? سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه تعلق گرفت به کامبوزیا پرتوی برای فراری – پرتوی در مراسم حضور نداشت.
? سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران به علیرضا داودنژاد برای فیلم فراری تعلق گرفت.

?سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی تعلق گرفت به وحید جلیلوند برای بدون تاریخ ،بدون امضا

? و در پایان سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره سی و پنجم به سیدمحمود رضوی برای «ماجرای نیمروز» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران تعلق گرفت به سیدمحمود رضوی برای فیلم ماجرای نیمروز